W 1335 roku król Kazimierz III Wielki założył w pobliżu Krakowa odrębne miasto – nazwane od jego imienia Kazimierzem. Początkowo nie było to miasto żydowskie. Dopiero w 1495 roku król Jan Olbracht nakazał Żydom przeniesienie się poza obszar Krakowa i to właśnie tu – na Kazimierzu - zamieszkali.
W XVI wieku Kazimierz zyskał rangę największego skupiska żydowskiego w Europie. Pierwszym znakomitym uczonym i rabinem był Jakub Polak, założyciel jesziwy, szkoły, która szybko zaczęła przyciągać uczniów z odległych miast. Jego uczniami i następcami byli: Szalom Szachna, Mosze Fiszel, Mojżesz Isserles zwany Remu.

Mieszkańców Kazimierza swój dobrobyt zawdzięczali handlowi i działalności kredytowej, czyli lichwie, która chrześcijanom była zakazana przez Kościół. Handlowano najczęściej skórami, woskiem, miodem i tak zwanymi towarami wschodnimi (tkaniny i kobierce). Od 1613 roku w Kazimierzu istniał żydowski cech kuśnierski, a wkrótce pojawiły się następne - rzeźników, torbiarzy, cyrulików, złotników, skórników, piwowarów. Znaczenie Krakowa zaczęło maleć od 1596 roku, po przeniesieniu rezydencji królewskiej do Warszawy. W tym czasie Żydzi mieli liczne sklepy w okolicach i na samym Rynku Krakowa. W 1608 roku dokonano trzykrotnego powiększenia terytorium dzielnicy żydowskiej w Kazimierzu. Było ono autonomiczną enklawą rządzoną przez rabinów i obieralną starszyznę, mającą nad sobą tylko władzę króla, sprawowaną w jego imieniu przez wojewodę krakowskiego. W XVIII roku na Kazimierzu Wielkim żyło 3,5 tysiąca Żydów. Gdy w 1794 roku wybuchło powstanie Polaków przeciwko Rosji. Tadeusz Kościuszko złożył w Krakowie przysięgę narodowi i zwrócił się wtedy także do Żydów z apelem o udział w powstaniu, deklarując przyznanie im równych praw obywatelskich.
Od 1795 roku Kraków znajdował się w zaborze austriackim. Austriacy nakazali Żydom opuszczenie wszystkich siedzib i przeniesienie się do żydowskiej części Kazimierza, wprowadzając po raz pierwszy w Krakowie pojęcie getta żydowskiego. Zakazali też w całym mieście pochówku zmarłych w cmentarzach przykościelnych, znajdujących się w centrum Krakowa, a istniejące cmentarze zasypywano. Dotyczyło to również cmentarzy żydowskich. W 1800 roku Kazimierz przyłączono do Krakowa. Po powstaniu krakowskim w 1846 roku Kraków został włączony do Galicji. Czasy Rzeczypospolitej Krakowskiej i austriackie równouprawnienie w 1867 roku (równouprawnienie Żydów i chrześcijan) przyniosły coraz większe swobody w osiedlaniu się na terenie całego miasta. W okresie międzywojennym w Krakowie żyło około 64 tysięcy Żydów, co stanowiło 26% mieszkańców miasta. II Wojna Światowa to dla Żydów i Polaków okres prześladowań, męczeństwa i bohaterskiej walki o wolność. Pierwsze przymusowe wysiedlenia Żydów (48 tysięcy osób) z Krakowa rozpoczęły się w drugiej połowie 1940 roku. Pozostałych zamknięto w getcie, utworzonym w dzielnicy Podgórze. Znajdowało się tam około 15 tysięcy Żydów, później ta liczba wzrosła (niektóre źródła podają 68 tysięcy). Na przedmieściach Krakowa utworzono liczne obozy karne, obozy pracy przymusowej oraz obóz koncentracyjny Płaszów. W czerwcu i październiku 1942 roku Niemcy przeprowadzili kolejne masowe wysiedlenia Żydów z getta do obozów zagłady - głównie do Bełżca. W dniach 13 i 14 marca 1943 roku nastąpiła ostateczna likwidacja getta. Starców, dzieci i chorych zabijano na miejscu, pozostałych wywieziono do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Osoby zdolne do pracy zostały wysiedlone do obozu koncentracyjnego Płaszów.
Po wojnie około 3 tysięcy Żydów powróciło do Krakowa. Podjęto próbę odtworzenia instytucji żydowskich. Utworzono Wojewódzki Komitet Żydów w Polsce (1945) i Związek Religijny Wyznania Mojżeszowego (1949). Działała nieprzerwanie synagoga utrzymująca własnego kantora, odbywały się także pielgrzymki do grobu Mojżesza Isserlesa. Czynny był także cmentarz przy ulicy Miodowej. Ale opustoszały Kazimierz popadał w ruinę. Rozebrano niektóre zabytkowe domy przy ulicach Kupa, Estery i Józefa, zastępując je pozbawioną wyrazu, niedopasowaną do otoczenia zabudową. Zainteresowanie żydowskim Kazimierzem wzrosło dopiero po 1989 roku. Nastąpiła wtedy fala powrotów dawnych mieszkańców. Odbudowa kulturalnego i religijnego życia żydowskiego na Kazimierzu nastąpiła w latach 90-tych. Siedem dużych bóżnic na Kazimierzu tworzy największy zespół synagog w Europie, porównywalny jedynie z zabytkami Pragi. Obecnie Kazimierz jest dzielnicą bohemy artystycznej Krakowa. To tu można spotkać aktorów, ludzi kultury i muzyki. Knajpy, puby mają niepowtarzalny wystrój, niesamowitą atmosferę. Jeszcze do niedawna było to jedno z nielicznych miejsc w Krakowie, gdzie o 4.00 nad ranem można było zjeść zapiekankę prosto z pieca, stojąc po nią godzinę w kolejce. W „okrąglaku” dalej kwitnie handel, co niedziela „na Żyda” zjeżdża cały Kraków. Tu odbywa się wiele imprez kulturalnych, jak np.: Dni Kultury Żydowskiej, słynne już Święto Ulicy Józefa – organizowane przez Stowarzyszenie Ulica Józefa, Bajit Chadasz (Nowy Dom)– organizowany przez Centrum Kultury Żydowskiej.

.